Day
Night

Öncelikle kalbin pompa fonksiyonundan bahsedelim

Superior ve inferior vena-kavadan gelen kan sağ atriuma gelir, sağ atriuma gelen kan triküspit kapaktan geçerek sağ ventriküle oradan da pulmoner arter ile akcigerlere gider. Akciğerlerden gelen kan sol atriuma oradan mitral kapaktan geçerek sol ventriküle en son da aort ile sistemik dolaşıma gider. Sistemden gelen kan akciğere akciğerden gelen kan tekrar siteme gider. Özetle kalp 2 ayrı pompa olarak görev yapar.

Kalbin pompalama fonksiyonunu yapabilmesi için kalp kası senkronize bir şekilde kasılır .Buradan atriumlar ile ventriküller aynı anda kasılıyor diye düşünülmesin. Ventriküller atriyumlardan saniyenin 1/6 kadar sonra kasılırlar. Sebebi ise normalde ventriküle gelen kanın %80 i serbest dolum ile gelir. Bu aşamadan sonra atriumlar kasılır ve kalan %20 lik kan ventriküllere geçer ve ventrikül kasılması başlar. Eğer atriumlar ile ventriküller aynı anda kasılsaydı ventrikullerin kas kitlesi fazla oldugundan daha fazla basınç oluşturup %20’lik kanın ventriküllere geçişi gerçekleşemeyecekti. Fizyolojik olan bu gecikme EKG de P-R mesafesini oluşturur.

Kalbin pompa fonksiyonu yani EF’yi oluşturan esas kısım ventriküllerdir.  Buna en güzel örnek AF’si olan hastalar sağlıklı bir ventrikül ve kapaklara sahiplerse yıllarca kalp yetmezliği semptomları oluşturmazlar. Ventriküller kapasitesinin üzerinde kompansasyon yeteneğine sahiptirler. 

İleti sistemine geçelim

SA nod(sinoatrial düğüm) süperior vena kavanın lateralinde özelleşmiş kas liflerinden oluşmuş yaklaşık 1 cm çapında kalbin ritmini(frekansını) düzenleyen yapıdır. Bu yapı sempatik ,parasempatik sinirler ve endokrin sistem ile etkileşim içindedir. 

SA noddan çıkan uyarı atriumda yayılıp ilerleyerek AV noda gelir. Av noda gelen uyarı burada geciktirilir (Fizyolojik gecikmenin sebebinden bahsetmiştik). Sonrasında his demeti Sağ ve Sol dal ve purkinve lifleri ile tüm ventriküle yayılır. 

Atriumlar ve ventriküller birbirinden fibröz bir bant ile ayrılır. İletinin sağlıklı insanlarda sadece AV noddan geçmek dışında bir alternatifi yoktur. 

SA noddan cikan uyarının AV noddan ventriküle geçmesi  için gecen süre normalde 0,16 sn kadardır. Bu da EKG’de P-R mesafesi olarak görülür. Bu aralık 0,12 ile 0,20 arasındadır. Üstü veya altı patolojiyi düşündürür(AV bloklar, WPW … ). 

Kendi uyarısını oluşturan yapı sadece SA nod değildir. Aslında kalbin diğer dokuları da kendi uyarısını oluşturabilir. Örneğin AV nod 40-60, Purkinje lifleri 15-40 dakikada atım oluşturabilir.

Peki neden normal fizyolojide bu atımlar oluşmuyor sebebi şu SA noddan çıkan uyarı atriumlar ve ventriküllerden ilerlerken bu kendi kendine uyarı oluşturan yapıları(otomasite) baskılar yani bir nevi reset atar. Böylelikle sağlıklı bir insanda tıpkı bir orkestra şefi gibi SA nod Ritmi belirler.

Çıkan uyarının yerine göre QRS morfolojisi değişebilmektedir. Örn; ventrikülün (purkinje lifleri) herhangibir yerinden kaynaklanan uyari(VT, VES) normal ileti yollarını kullanmayacağından QRS morfolojisi değişecektir. 

Olası patolojilere örnekler için videoyu izlemenizi öneririm.

SA nod(sinüs ritmi):     70-80 atım/dak 
AV nod(Nodal ritim):    40-60 atım/dak
İdiyoventriküler ritim:   15-40 atım/dak
Not: İhtiyaca göre örn (egzersiz) SA noddan çıkan uyarı dakikada özellikle çocuklarda 200 ün üzerine çıkabilmektedir.

*Konu anlatımı Uzm. Dr. Ertuğ GÜNSOY tarafından hazırlanmıştır.

Önceki İçerikEKG (Elektrokardiyografi)
Sonraki İçerikEKG Nedir?
Acil Serviste görev yapan teknoloji tutkunu bir sağlık çalışanıyım. Gündüzleri hayat kurtarıp geceleri kod yazıyorum 😉 Tecrübelerimi, edindiğim bilgileri burada paylaşıyorum.

Bir Cevap Yazın